viernes 30 de septiembre de 2011

Bibliografía sobre el Rito Etíope (4)

a) Historia / Generalidades:
1. B. Botte, Le rite éthiopien, Bull. du comite des études de la Congrégation S.-Sulpice 7 (1963) 279-285
2. E. Cerulli, La letteratura etiopica. Con un saggio sull'Oriente cristiano (= Le letterature del mondo, 3 Firenze-Milano 1968 )
3. M. I. Coliba, Cultul Bisericii Etiopiene, Ortodoxia 18 (1966) 423-447
4. Guidi, Storia della letteratura etiopica (Roma 1932)
5. S. Hable Selassie - B. Mikael, Worship in this Ethiopian church, in: The Church of Ethiopia (Adis Ababa 1970) 63-71
6. E. Hammerschimdt, Athiopien. Christlicher Reich zwischen Gestern und Morgen (Wiesbaden 1967) spec. cap. 5
7. E. Hammerschimdt, Jewish Elements in the Cult of the Ethiopian Church, Journal of Ethiopian Studies 3/2 91965) 1-12
8. Ephraim Isaac, An Obscure Component in Ethiopian Church History: an Examination of the various Theories pertaining to the Origins and Nature of Ethiopian Christianity, Le Museon 85 (1972) 225-258.
9. D. O'Hanlon, Features of the Abyssinian Church (London 1946)
10. F. Heyer, Die Kirche Athiopiens. Eine Bestandsanfnahme (Berlin 1971)
11. H. M. Hyatt, The Church of Abyssinia (London 1928)
12. S. Pankhurst, Ethiopia. A Cultural History (Essex 1955)
13. S. Salaville, De ritu aethiopico, quod existat versus ritus aethiopicus, in: ID., Studia orientalia liturgico-theologica (Roma 1940)
14. Bischof Simon, Gottesdienst, Sakramente und Riten in der athiopischen Kirche, Stimme der orthodoxie (1979) no. 7, 44-59
15. E. Ullendorf, The Ethiopians (London 1960)
16. G. van Winsen, Het probleem van de Ethiopische ritus, Het christelijk Oosten 17 (1964-65) 276-285
17. C. H. Walker, The Abyssinian at Home (London 1933)

b) Vestimentas litúrgicas:
1. E. Hammerschmidt, The Liturgical Vestments of the Ethiopian Church, a Tentative Survey, Proceedings of the third International Conference of Ethiopian Studies, vol. 2 (Adis Ababa 1970) 151-156
2. Tecle-Mariam Semharay Selam, De indumentis sacris ritus aethiopici. De verbis consecrationis aupd Aethiopes (Roma 1930)

c) Oficio Divino:
1. R. Taft, Dispense sull'anno liturgico orientale, p. 32.
2. F. Talvecchia, II rituale etiopico, Bessarione 36 (1920) 206-207.
3. B. Velat, Etudes sur le me'eraf, Commun de l’office divin éthiopien. Introduction, traduction francaise, commentaire liturgique et musical. PO 33.
4. B. Velat, Le Mawase'et et les libères de chant liturgique éthiopien, in: Ecole des langues orientales anciennes de l'Institut Catholique de Paris, Mémorial du cinquantenaire 1914-1964 (= Travaus de l'Inst. Cath. de Paris 10, Paris 1964) 159-170
5. B. Velat, Etudes sur le me'eraf. Commun de l'office divin éthiopien. Introduction, traduction francaise, commentaire liturgique et musical, PO 33
6. Velat, Soma deggua, PO 32/3-4: Introduzione pp. VII-XVIII
7. Kidane - Habtemichael, L’ufficio divino della Chiesa Etiopica. OCA 257, Roma 1998

d) Eucaristía:
1. E. Hammerschmidt, Studies in the Ethiopic Anaphoras (= Berliner byzantinische Arbeiten 25, Berlin 1961) V-185M
2. J. M. Harden, The anaphoras of the Ethiopic Liturgy (London 1928) : introduzione, pp. 1-29
3. S.A.B. Mercer, The Ethiopic Liturgy. its sources, development and present form (London 1915; rist. NY: AMS Press 1970) con una versione inglese del testo della lit. eucaristica; vedi la recensione di J.M. Harden, JTS 22 (1921) 89-92
4. Tekle-Mariam Semharay Selam, La messe éthiopienne (Rome 1937)
5. Tekle-Mariam Semharay Selam, Notae circa liturgiam aethiopicam. Liturgia S. Marci evangelistae et S. Javobi apostoli in lingua gheez, EL 42 (1928) 440-443
6. Tekle-Mariam Semharay Selam, Regales speciales de la messe éthiopienne (Rome 1936)
7. S. Streclyn, L'"Action de grâce de N.-D. Marie" et l'"Anaphore de N.-D. Marie" dite ma'aza q'ddase dans la liturgie éthiopienne, Journal of Semitic Studies 24 (1979) 241-250
8. G. Wolde-Kirkos, Liturgia Bisericii Ethiopiene in comparatie cu liturgihia ritului bizantin, Orthodoxia 24, (1972) 38-51

e) Ritual:
1. Ghebre-Mariam Eman, II rito del sacramento della penitenza nella Chiesa etiopica (testi PIO 2964)
2. T. Gasbremendin, II matrimonio conseuteudinario in Etiopia: suoi aspetti giuridici - suo valore, in: Proceedings of the Third Intern. Confer. of Eth. Studies, vol. 2 (Adis Ababa 1970) 333-347
3. Tecele-Marian Semharay Selam, De ss. sacramentis secundum ritum aethiopicum (Roma 9131)
4. G. Wolde-Kirkos, Rinduielile Bisericii Etiopiene privitoare la slujba Botezului, a Mirungerii si a Impartasirii, Studii teologice 28 (1976) 140-161
5. G. Wolde-Kirkos, Slujba Mirungerii in ritul etiopian si in cel bizantin, Orthodoxia 24 (1972) 568-577 (= sulla cersima)



f) Calendario:
(Vedi Taft, Bibl. sull'anno liturgico orientale, pp. 65-66A)

g) Himnografía:
(vedi bibl. in Velat, Etudes sur le me'araf, PO 33, pp. 116-126)
1. Tito Lepsia, The Three modes and the Signs of the Songs in the Ethiopian Liturgy, in: Proceedings of these Third Intern. Conference of Eth. Studies, vol. 2 (Addis Ababa 1970) 162-187
2. M. Powne, Ethiopian Music (London 1968)

h) Textos:
1. M. Chaine, Le rituel ethiopien, Bessarione 29 (1913) 38-71, 249-283, 420-451; 30 (1914) 12-41, 213-231 (testo etiopico con trad. latina) in estratto:
2. M. Daoud, The Liturgy of the Ethiopian Church (Cairo 1959) (2a. ed.- inglese solo - Adis Ababa 1954)
3. The Ethiopic Liturgy. Liturgy of the Apsotles (Addis Abeba 1958)
4. S. Euringer, Die athiopische Abaphora des heiligan Athanasoius, OC ser. 3,2 (1927), 243-298 (testo etiop. con trad. tedesca)
5. S. Euringer, Die athiopische Anaphora des heiligan Basilius, (= Orientalia Christiana 98 = vol. 36/3, 1934) 135-223
6. S. Euringer, Die athiopusche Anaphora des heiligen Epiphanus Bishofs der Insel cypern, OC ser. 3,1 (1926), 98-142 (testo con trad.)
7. S. Euringer, Die athiopische Anaphora des heiligen Jakobus des Bruders des Herrn, OC, n.s. 4 (1914-1915) 1-23 (testo con trad.)
8. S. Euringer, Die athiopische Anaphora des heiligen Johannes Chrysostomus, Der Katholik 11/4 (1913) 406-414 (Trad.)
9. S. Euringer, Die athiopischen anaphoren Johannes des Donnersohnes und des heiligen Jakobus von Sarug, (= Orientalia christina 20 = vol. 33/1, 1934) 3-122 (testo con trad.)
10. S. Euringer, Die athiopische Anaphora unserer Herrin Maria nach der editio princeps vom Jahre 1548 ubersetzt, Der Katholik 17/9 (1916) 241-266 (trad.)
11. S. Euringer, Die Anaphora der 318 rechtglaubigen Vater, Zeit. fur Semitistik 4 (1925) 125-144, 266-299 (testo con trad.)
12. S. Euringer, Ubersetzung der "Preces officii matutini" in dillmanns "Chrestomatia aethiopica," Orientalia 11 (1942) 353-366
13. Gladel, Ubersetzung des Buches des Leuchters, das ist der Gebete bei Spendung der letzten Olung nach ath. Ritus, Tehol. prakt. quartalschrift 77 (1924) 650-665.
14. J. Harden, The Anaphora of the Ethiopaic Testament of our Lord, JTS 23 (1922) 44-49 (trad. inglese)
15. J. Harden, The Anaphoras of the Ethiopic Liturgy (London 1928) (trad. inglese)
16. O. Lofgren, Varianten und Bemerkungen zur athiopischen Anaphora der 318 Orthodoxen (die von S. Euringer Zeit. fur Semitistik IV herausgegeben wurde), Le monde oriental 26-27 (1932-1933) 216-226
17. O. Lofgren, S. Euringer, "Die beiden athiopischen Anaphoren des heiligen Cyrillus, Patriarchen von Alexandrien," Zeit. fur Semitistik 8 (1929) 210-234; 9 (1930) 44-86 (testo con trad.)
18. O. Lofgren, S. Euringer, Nachtrag zu der Cyrillus-Liturgie. Zeit. fur semitistik 9 (1934) 264-270.
19. O. Lofgren, S. Euringer, Die athiopishce Dioscorus-Anaphora nach mehreren Handschriften, Le monde oriental 26-27 (1932-33) 229- 255 (testo con trad.)
20. O. Lofgren, S. Euringer, Die beiden gewohnlichen athiopischen Gregoriusanaphoren, (= Orientalia chrisitana 85 = vol. 30/2, 1933) 63-142.
21. S. Mercer, the Anaphora of Saint Dioscorus, Journal of the Soc. of Oriental Research (Toronto) 2 (1918) 83-86.
22. S. Mercer, The Anaphora of Saint Epiphanus, Ibid. 9 (1925) 110-117.
23. S. Mercer, anaphora of Saint Gregory the brother of Basil, ibid. 7 (1923) 27-34.
24. S. Mercer, The Anaphora of Saint Gregory the Armenian, ibid. 9 (1925) 8-12.
25. S. Mercer, the Anaphora of Saint James of Sarug, ibid. 11 (1927) 71-75.
26. S. Mercer, the Anaphora of the holy and blessed John, ibid., 5 (1921) 21-33.
27. S. Mercer, The Anaphora of Saint John Chysostom, ibid. 4 (1920) 35-42.
28. S. Mercer, The Anaphora of Our Lady, ibid. 3 (1919) 51-64.
29. S. Mercer, The Anzphora of Our Lord, ibid. 1 (1917) 24-32.
30. S. Mercer, The Anaphora of the three hundred and eighteen orthodox fathers, ibid. 8 (1924) 66-75.
31. Messa etiopica detta "Degli Apostoli" (Roma 1964)
32. Mittnacht, Die Messliturgie der Kathoiliken des ath. Ritus (Wurzburg 1960)
33. L'ordinario e quattro anafore della messa etiopica (Roma 1969)
34. Tekle-Mariam Semharay Selam, Textus aethiopicus anaphorae sancti Marci, EL, 42 (1928) 507-531 (testo etiopico, trad. latina)
35. Tekle-Mariam Semharay Selam, La messe de Norte-Dame dite agréable parfum de sainteté, (Rome 1937)
36. F. Talvecchia, II rituale etiopaico, Bessarione 36 (1920) 206-209; 37(1921) 163-168; 38 (1922) 283-296.
37. B. Turaev, Casoslov efiopskoj tserkvi (= Zapiski Imperatorskoj Ak. Nauk. po istoriko-filologiceskomu otedelenije, ser. 8, Tom 1, no. 7, S. Peterburg 1897) testo etiop. con trad. russa
38. B. Turaev, The Hour Book of the Ethiopian Church (= trad.l inglese dell'ibid., dattiloscritta)
39. B. Turaev, Nocnoe bogosluzenie efiopskoj tserkvi po rukopisi no. 143 Archeologiceskago Muzeja pri Kievskoj Duchovnoj Akademii, Ctenija v tserkonovno-archeolog. obscestive (Kiev 1901) vyp. III, 114-149 (trad. russa dall'ufficio notturno) XV-142.
40. E. Trumpp, Das Taufbuch der aethiopischen Kirche. Aethiopisch und deutsch, Kgl. Bayerische Ak. der Wiss. Abhandlungen: Phil.-philol. Classe, Bd. 14, Abt. 3 (Munchen 1878) 147-183; trad. inglese: G.H. Schoddee, Baptismal Book of the Eth. Church, Lutheran Quarterly, n.s. 12 (Gettysburg 1882) 29-42
41. van Lantschoot, Horologium aethiopicum iuxta recensionem alexandrinam copticam (Vaticano 1942)
42. Velat, Me'eraf. Commun de l'office divin éthiopien pour toute l'année, PO 34 (testo con trad. Francese)
43. Velat, Soma deggua. Antiphonaire du carême, PO 32 (testo con. trad. franc.)
44. von Arnhard, Liturgie zum Tauf-Fest der aethiopischen Kirche. Aethiopisch und deutsch (Munchen 1855)
45. C. von Arnhard, Die Wasserweihe nach dem ritus der athiopischen Kirche, Zeit. der deutschen morgenl. Gesellschaft 41 (1887) 403-414 (testo arabo ed. etiopico, con trad. latina)1.

jueves 29 de septiembre de 2011

"Lectio Liturgica" de Cesare Giraudo.

Los que nos gusta estudiar las anáforas cristianas, sabemos muy bien quién es Cesare Giraudo. En nuestra lista de Blogs de liturgia tenemos uno suyo: "prex eucharistica". Pero este prolífico blogger tiene otro que podríamos llamar "para especialistas" Se trata de Lectio Litúrgica. Quizás no esté al alcance de todos lo que ofrece ese magnífico blog, pero creo que debe tenerse en cuenta de vez en cuando. Me ha gustado especialmente su capítulo 7, que vuelve a un tema que hemos tocado en este blog y que ha tambaleado las bases de la "fe" de algunos acerca de la Plegaria eucarística II. He aquí lo que abre ese capítulo:

Cap. 07
La teologia dell'eucaristia
alla scuola dell'anafora della
Tradizione Apostolica


La PE 2
è o non è
l'anafora di Ippolito ?
R/ Non è !

miércoles 28 de septiembre de 2011

Bibliografía sobre el Rito Copto (3)

a) Generalidades:
1.
O.H.E. Burmester, The Egyptian or coptic Church. A detailed description of her liturgical services and the rites and ceremonies observed in the administration of her sacraments (Cairo 1967) n.b. la Bibliografia, pp. 343-40
2. O.H.E. Brumester, Rites and Cermonies of the Copitc Church, ECQ 7 (1948) 373-403; 8 (1949-50) 1-39, 291-316; 9 (1951-52) 1-27, 245-260, 306-319; 10 (1953-54) 11-27, 217-299; 11 (1955-56) 179-190, 282-285, 321-335.
3. M. I. Coliba, Cultul Bisericii monofizite copte, Orthodoxia 17 (1965) 338-353
4. I.-H. Dalmais, La liturgie alexandrine et ses relations avec les autres liturgies, in: Liturgie de l'église particulière... (= EL Subsidia 7, Roma 1976) 113-126
5. H. Engberding, Der Nil in der liturgischen Frommigkeit der christlichen Ostens, OC 37 (1953) 56-88 (p.1-33)
6. G. Giamberardini, La preghiera nella Chiesa copta, Studia or. christ., Collectanea 8 (1963) 3-77 con XX tavole.
7. E. Hammerschmidt, Some Remarks on the History of, and Present State of Investigation into, the Coptic Liturgy, Bulletin de la Societe d'archeologie copte 19 (1967-1968) 89-113.
8. W. Hengstenberg, Pachomiana (mit einem Anhang Uber die Liturgie von Alexandrien) in: A. M. koeniger, Beitrage zur Gesch. des christ. Altermus u. der byz. Literatur. Festgabe A. Ehrhard (Bonn-Leipzip 1922) 228-252
9. C. Kopp, Glaube und Sakramente der koptischen Kirche (= Orientalia Christiana 75 = vol. 35/7, Roma 1932) 3-217
10. B. Kostin, He koptike lateria en sygkrisei pros ten latreian tes orthodoxou ekklesias (Atene 1972)
11. M. Krause, Koptische Literatur, Lexikon der Agyptologie 3 (Wiesbaden 1979) 694-728
12. J. Leipoldt, Geschichte der koptischen Literatur, in: Gesch. der christ. Lit. des Orients (Leipzig 1907)
13. De Lacy O'Leary, Letterature copte, DACL 9 2 ed., 1599-1636
14. H. Quecke, Zukunftschancen bei der Erforschung der koptischen Liturgie, in: R.M. Wilson (ed.), The Future of Coptic Studies (Leiden 1978) 164-196
15. C. H. Roberts, Manuscript, Society and Belief in Early Christian Egypt. The Schweich Lectures 1977 (Oxford 1979)
16. P. Trempelas, Leitourgikoi typoi Aigyptou kai anatoles (Atene 1961)
17. G. Viaud, La liturgie copte (dattiloscritto)
18. G. Viaud, La liturgie ses coptes d'Egypte (Paris 1978)
19. R. M. Wilson (ed.), The Future of the Coptic Studies (= Coptic Studies 1, Leiden 1978)
20. W. H. Worrell, A Short Account of the Copts (Ann Arbor MI 1945)
21. P. Uspenskij, Veroucenie, bogosluzenie, cinopoluzenie I pravilacerkovnago blagocenia egipetskich christian (Koptov), S.Petersburg: Imp.Akad. Nauk, 1856.

b) Libros religiosos:
1.
H. Malak, Les livres liturgiques de l'église copte, in: Mélanges Tisserant (= ST 233) 1-35
2. G. Graf, Geschichte der chr. arabischen Literatur, vol. 1 (= ST 118) 644-652

c) Vestimentas litúrgicas:
1.
O. H. E. Burmester, Vesting Prayers and Cermonies of the Coptic Church, OCP 1 (1953) 305-314

d) Ritual:
1. O. H. E. Burmester, The Baptismal Rite of the Coptic Church (a critical study), Bull. de la Soc. d'archeol. copte 11 (1945) 27-86
2. M. de Fenoyl, Les Sacraments de l'initiation chrétienne dans l'Eglise copte, POC 8 (1957) 7-25
3. G. Kretschmar, Beitrage zur Geschichte der litugie insbesondere der Taufliturgie in Agypten, Jahrb. fur Liturgiku. Hymnologie 8 (1963) 1-54
4. E. Lanne, Les ordinations dans le rite copte: leurs relations avec les Constitutions Apostoliques et la Tradition d'Hippolyte, Or Syr 5 (1960) 81-106
5. E. Mouret. L'ordination d'un diacre dans le rite copte (diss. Sorbonne, V. section: Sc. religieuses, 1976)
6. J. G. van Overstraten, le rite de l'onction des époux dans la liturgie copte du mariage, Parole de l'Orient 5 (1974) 49-93.

e) Oficio Divino:
1.
Baumstark, Palastinisches Erbe im byz. und koptischen horologion, Rivista di Studi bizantini e neoellenici 6 (1940) 463-469.
2. Borsai, Y a-t-il un "Octoechos" dans le système du chant copte? in: Studia Aegyptiaca I, Recueil d'études ded. a V. Wessetz ky (Budapest 1974) 39-53
3. O.H.E. Burmester, The Canonical Hours of the Coptic Church, OCP 2 (1936) 78-100
4. M. Cramer, Monastische Liturgie in den koptischen klostern JLW 14 (1934) 230-242
5. La prière quotidienne dans l'église copte (= Collection "Liturgie et cathechese," cahier no. 4, Institut catéchétique, Cairo s.d.)
6. De Lacy O'Leary, The Daily Office and Theotokia of the Coptic Church (London 1911)
7. H. Quecke, Utersuchungen zum koptischen Stundengebet (= Publications de l'Institut orientaliste de Louvain 3, Louvain 1970) n.b. bibliografia, pp. IX=XXXVII
8. Veilleux, La liturgie dans le cenobitisme pachomien au Quatrième siècle (+ Studia Anselemiana 57, Roma :Herder 1968)
9. A. ‘Abd-al.Masih, Doxologies in the Coptic Church, Bulletin de la Societe d’archeologie copte 4 (1938) 97-113; 5 (1939) 175-191; 6 (1941) 19-76; 7 (1942) 31-61.
10. O.H.E. Burmester, Four Parchment Folios of a Bohairic Horologion from Scetis. Bulletin de la Société d’archéologie copte 18 (1965-1966) 23-45.
11. O.H.E. Burmester, The Greek Kirugmata. Versicles and Responses, and Hymns in the Coptic Liturgy. OCP 2 (1936) 363-394.
12. O.H.E. Burmester, The Turuhat of the Coptic Church. OCP 3 (1937) 78-109.
13. O.H.E. Burmester, The Turuhat of the Coptic Year. OCP 3 (1937) 505-549.
14. O.H.E. Burmester, The Turuhat of the Saints. Bulletin de la Société d’archéologie copte 4 (1938) 141-194 ; 5 (1939) 85-157.
15. B.A. Turaev, K voprosu o proischozdenii koptiskich Theotokia. Vizantijskij Vremennik 14 (1907) 189-190.
16. B.A. Turaev, Paschalnaja sluzba Koptskoj Cerkvi. In Commentationes Philologicae in Honour of E.B.Pomjalovskie. S.Petersburg, 1897.
17. L. Villecourt, Les observances liturgiques et la discipline du jeune dans l’Eglise copte (ch. XVI-XIX de la Lampe des ténèbres) Le Museon 36 (1923) 249-292 ; 37 (1924) 201-282 ; 38(1925) 261-320.

f) Leccionario:
(vedi Burmester, The Egyption of Coptic Church, bibl., no 5, pp. 345ss; Taft, Bibl. sull'anno lit. orientale)
1. S.C. Malan, The Holy Goseplsand Versicles for every Sunday and other Feast Days in the Year, as used in the Coptic Church 9= Original Documents of the Coptic Church, no 4, London 1874)
2. U. Zanetti, Premières recherches sur les lectionnaires coptes, OCP (in stampa)

g) Liturgia Eucarística:
1. O.H.E. Burmester, The Liturgy coram patriarcha aut episcopo in the Coptic church, le Museon 49 (1936) 79- 84
2. R.G. Coquin, Les formes de participation du peuple dans le rite copte, POC 18 (1968) 122-139
3. H. Engberding, Eucharisterion in agyptischen liturgischen Texten, in; Polychordia, Festschrift F. Dolger, 2 = Byz. Forsch 2 (1967) 148-161
4. H. Engberding, Interssante Kreuzungen in einem Gebat der griechischen Markusliturgie, in; der Orient in dr Forschung. Festschr. O. Spies (Wiesbaden 1967) 158-169
5. M. De Fenoyl, la liturgie eucharistique dans le rite copte, POC 7 (19570 193-206; 8 (1958) 117-129
6. G. Giamberardini, La consacrazione eucharistica nella chiesa copta (= Aegyptiaca christiana, sez. 3, Collectanea 1, Cairo 1957) 9-123
7. O.S. Madsen, Nadverbonnerie i de awgyotiscke liturgier frem til den arabiske periode (testi Univ. Aarhus, Copenhagen 1973).
8. H. Malak, Le rôle de la divine liturgie eucharistique dans la vie de l'Eglise copte hier et aujourd'hui, POC 23 (1973) 266-283
9. T. Schermann, Agapen in Agypten und die Liturgie der vorgeweiten Elemente, Theologie und Glaube 5 (1913) 177-187
10. T. Schermann, Agyptische Abendmahlsliturgien des ersten Jahrtausends in iher Uberlieferung (= Studien zur Gesch. u. Kultur des Altertums, Bd. VI., heft 1./2., paderborn 1912)
11. T. Schermann, Der Aufbau der agyptischen Abendmahlsliturgien vom 6. Jahrhundert an, Der Katholick 92 (1912) 229-254, 325-354, 396-417
12. J. von Haelst, Une nouvelle reconstitutio du papyrus liturgique de Der-Balizeh, Eph. theol. lov. 45 (1969) 444-455.
13. D. B. Capelle, L’Anaphore de Serapion, Essai d’exégèse, Le Museon 59, Louvain 1946, pag.425-443.
14. M.E. Johnson, The Prayers of Serapion of Thmuis. A Literary, Liturgical, and Theological Analysis. OCA 249, Roma 1995.
15. M. Cramer, Koptische Liturgien. Eine Auswahl. Sophia 11. Trier: Paulinus-Verlag, 1973.
16. G.C. Cuming, The Liturgy of St.Mark, editet from the manuscripts with a commentary, OCA 234, Rome 1990.
17. O.H.E. Brumester, The canons of Gabriel Ibn Turaik, LXX Patriarch of Alexandria, OCP 1 (1935) 5-45.
18. R.-G. Coquin, Vestiges de concélébration eucharistique chez les Melkites égyptiens, les Coptes et les Ethiopiens, Le Museon 80 (1967) 37-46
19. G.M. Hanssens, Un rito di concelebrazione della messa proprio della liturgia alessandrina, Studia orientalia christiana, Collectanea 13, (168-1969) 3-34

h) Himnografía:
(vedi la bibl. in Sziverffy, A Guide to Byzantine Hymnography - pp. 44-47)
1. R. Menhard, Die Gesange der agyptischen Liturgie, in: K.G. Fellerer (ed.), Gesch. der kath. Kirchenmusik I (Kassel-Basel-Tours-London 1972) 109-127

i) Textos / versiones:
1.
(Per i testi del proprio, vedi Sauget, Bibliographie, nos. 1061ss, 1090ss; Taft, Bibl. sull'anno lit. orientale, pp. 57ss; per i numerosi frammenti d'anafore, vedi Sauget, nn. 993-1018; l'articolo di Lanne sotto; Burmester, The Egyptian or Coptic Church, bibl. no 6, pp. 349; i numerosi aricoli recenti di Quecke in Le Museon, Orientali, OCP, ecc.; e le bibliografie specilizzate sulla liturgia eucharistica).
2. Abdallah, L'ordinamento liturgico di Gabriele V, 88 Patriarca copto (1409-1427) (= Studia orient. christ., Aegyptiaca, Cairo 1962)
3. J. Assfalg, Die Ordnung des Priestertums. Ein altes liturgisches handbuch der koptischen Kirche (Cairo 1955) = testo arabo con trad. tedesca
4. M. Brogi, La santa psalmodia annuale della chiesa copta (= Studia orientalia christiana, Aegyptiaca, Cairo 1962)
5. E.A.W. Brudge, The Earliest know Coptic Psalter (London 1898)
6. O.H.E. Burmster, the Horologion of the Egyptian Church. Coptic and Aravbic text from a medieval manuscript, translated and annotated (= Studia Orientalia Christiana, Aegyptiaca. Cairo 1973)
7. O.H.E. Burmster, The Rite of Concreation of the patriarch of Alexandria. Translated and Annotated (Cairo 1960)
8. The Coptic Liturgy (Los Angeles 1974) textul copto- arabo-englez
9. Coptic Orthodox Church, The Office of Holy Matrimony. The Office of Betrothal (St. Mark Coptic Or`thodox Church of Bellarie [Houston} Texas, s.d., ciclos.)
10. M. Cramer, Koptische Hymnologie in deutscher Ubersetzung (Wiesbaden 1969)
11. J. Doresse, Un témoin archaïque de la liturgie copte de S. Basile (= Bibl. du Museon 47, Louvain 1960)
12. G.W. Horner, The Service for the Consecration of a Church and Alter according the Coptic Rite. Edited with trans. from a Coptic and Arabic Ms. of 1307 (London 1902)
13. V. Ermoni, L'ordinal copte, ROC 3 91898) 31-38, 191- 199, 282-291, 425-434; 4 (1899) 104-115, 416-427, 591- 604; 5 (1900) 247-253 (testo copto, trad. francese)
14. V. Ermoni, Rituel copte du baptême et du mariage, ROC 5 (1900) 445-460; 6 (1901) 453-469; 7 (1902) 303-318; 9 (1904) 526-536 (testo copto, trad. francese)
15. B.T.A. Evetts, Le rite copte de la prise d'habit et de la profession monacale, ROC 11 (1906) 60-73, 130-148
16. B.T.A. Evetts, The Rites of the Coptic Church. The Order of Baptism and.. Matrimony... (London 1888)
17. G. Graf, liturgische Anwiesungen des koptischen Patirarchen Kyrillos ibn Laklak aus dem arabischen ubersetzt, JLW (1924) 119-134
18. E. Hammerschmidt, Die koptische Gregoriosanaphora (= Berliner byzantinische Arbeiten 8, Berlin 1957) V-185M
19. John, Marquis of Bute, The Coptic Liturgy. The Coptic Morning Service of the Lord's Day (London 1908)
20. Kirchner, Rituale ecclesia aeyptiacae (Koln 1653) = trad. latina dei riti d'orinazione
21. M. Kropp, Die koptische Anaphora des hl. Evangelisten Matthaus, OC 7 (1932) 111-125
22. E. Lanne, Le Grand Euchologe du Monastère Blanc, PO 28/2
23. E. Lanne, Les textes de la liturgie eucharistique en dialecte sahidique, Le Museon 68 (1955) 5-16
24. De Lacy O'Leary, The Daily Office and Theotokia of the Coptic Church (London 1911)
25. G. Macaire, Liturgie copte d'Alexandrie dite de S. Basile le Grand, ROC 4 (1899) 15-43
26. W.F. Macomber, The Anaphora of St. Mark according to the Kacmarcik Codex, OCP 49 (1975) 75-98
27. W.F. Macomber, The Greek Text of the Coptic Mass and of the Anaphora of Basil and Gregory according to the Kacmarcik Codex. OCP 43 (1977) 308-334
28. W.F. Macomber, The kaacmarcik Codex, Le Museon 88 (1975) 391-395
29. V. Mistrih, Juhanna ibn Abi zakaria ibn Seba', Pretiosa margarita de scientiis ecclesiasticis, (= Studia or. christ., Aegyptiaca, Cairo 1966) testo arabo, trad. latina.
30. J.M. Rodwell, The Liturgies of S. Basil, S. Gregory and S. Cyril from a Coptic Manuscript of the Thirtenth Century (= Eastern Ch. Association of Occasional Paper 12, London 1870)
31. Salib, La Liturgie des sacraments du baptême et de la confirmation (Cairo 1968)
32. W.F. Macomber, Abu l-Barakat Ibn Kabar (+1324), The Lamp of darkness, Vol. 1 (Cairo 1971) = testo Copto e arabo.
33. W.F. Macomber, La version arabe du Basile alexandrin 9codex Kacmarcik), OCP 44 (1978) 342-390
34. Van Lantschoot, Le ms. Vatican copte 44 et le Livere du Chreme (ms. Paris arabe 100), Le Museon 45 (1932) 181-234
35. L. Villecourt, Le Livere du Chreme. Ms. Paris arabe 100, Le Museon 41 (1928) 49-80
36. L. Villecourt, Le rite copte de la profession monacale pour les religieuses, Bessarione 26 (1909) 35-49, 309-347
37. R.M. Woolley, Coptic Offices (London 1930) = ritual
e

martes 27 de septiembre de 2011

Las "Liturgias Orientales" en la "Libreria Editrice Vaticana"

Presentamos las Publicaciones con las que cuenta la Libreria Editrice Vaticana sobre las "Liturgias Orientales":

I. Libros litúrgicos para las Iglesias de Rito Bizantino:

A) En lengua griega:

01. Divina Liturgia S. Patris nostri Ioannis Chrysostomi
1950, pp. 84 [codice 0524-8] 2,58 €

03. Ritualis, pars prima
1955, pp. 220 [codice 0521-3] 5,16 €

04. Ritualis, pars altera
1955, pp. 206 [codice 0520-5] 5,16 €

05. Ritualis, pars tertia
1963-64, pp. 324 [codice 0529-9] 5,16 €

08. Anthologium Graecum, tertium volumen
1968, pp. 1.224 [codice 4272-0] 23,24 €

12. Divina Liturgia Sancti Ioannis Chrysostomi in textu graeco emendatissimo et in textu translato albanensi
1967, pp. 182, in mezza pelle e taglio rosso [codice 0929-4] 5,16 €

B) En Eslavo Eclesiástico:

RECENSIO VULGATA (PRO RUSSIS, BULGARIS, SERBIS)

01. Liber servitii divini
1956, pp. 740 [codice 0511-6] 6,20 €

02. Divina Liturgia Sancti Patris nostri Ioannis Chrysostomi
1962, pp. 182 [codice 0510-8] 2,58 €

03. Divina Liturgia Sancti Patris nostri Ioannis Chrysostomi, grandiore magnitudine et diversa litterarum varietate typis expressa
1940, pp. 112 [codice 0509-4] 2,58 €

04. Divina Liturgia Sancti Patris nostri Basilii Magni
1941, pp. 160 [codice 0508-6] 2,58 €

05. Divina Liturgia Praesanctificatorum, nunc primum meliore ordine digesta
1962, pp. 76 [codice 0507-8] 2,58 €

06. Sanctum Evangelium continuo ordine dispositum cum Menologio et Tabellis minoribus characteribus tipys expressum
1959, pp. 544 [codice 4258-5] 7,75 €

08. Evangelia selecta pro Dominicis, Festis et diversis occasionibus
1943, pp. 192 [codice 0503-5] 5,16 €

09. Apostolus, sive Acta et Epistolae SS. Apostolorum pro toto anno liturgico
1955, pp. 736 [codice 0592-2] 10,33 €

13. Ritualis, pars tertia
1951, pp. 400 [codice 0590-6] 2,84 €

14. Ritualis, pars quarta
1952, pp. 370 [codice 0591-4] 2,84 €

15. Ritualis, pars quinta
1953, pp. 204 [codice 0513-2] 2,84 €

18. Ordo tonsurae monachalis, pars rituales
1952, pp. 224 [codice 0516-7] 2,58 €

19. Ordo nominationis et ordinationis episcopalis
1961, pp. 24 [codice 4260-7] 1,55 €

20. Ordo Officii Vespertini, Nocturni, Matutini et Vigiliae totius noctis, pro diversis temporibus nunc primum accomodatus
1941, pp. 224 [codice 0506-X] 2,58 €

RECENSIO RUTHENA (PRO UCRAINIS ET RUTHENIS)

03. Sacra et Divina Liturgia Sancti Patris nostri Ioannis Chrysostomi
1970, pp. 112 [codice 0911-1] 2,58 €

05. Sacrum et Divinum officium Praesantificatorum
1962, pp. 68 [codice 4261-5] 2,58 €

Sanctum Evangelium continuo ordine dispositum cum Menologio et Tabellis, cum festis propriis

grandioribus characteribus typis expressum
1941, pp. 544 [codice 0907-3] 10,33 €

minoribus characteribus typis expressum
1959, pp. 544 [codice 0504-3] 7,75 €

10. Apostolus, sive Acta et Epistolae SS. Apostolorum pro toto anno liturgico
1955, pp. 736 [codice 0904-9] 7,75 €

14. Kniga molebnikh pienij
1952, pp. 372 [codice 4263-1] 2,58 €

15. Ordo celebrationis Vesperarum, Matutini et Divinae Liturgiae iuxta recensionem ruthenam, editio altera
1953, pp. 136 [codice 0915-4] 1,55 €

18. Liber Pontificalis
1975, pp. 360 [codice 4264-X] 12,91 €

PRO UTRAQUE RECENSIONE

21. Evangelia legenda Feria V in Cena Domini, Feria VI in Parasceve
1962, pp. 64 [codice 0917-0] 2,58 €

II. Libros Litúrgicos para las Iglesias Orientales de Rito Alejandrino-Copto:

Pieughologhion ente ti-Ekklesia en-Alexandriné. Missale copticum
1971, pp. 672
in pelle e taglio oro [codice 4267-4] 18,08 €
in mezza pelle e taglio rosso [codice 4274-7] 7,75 €

III. Libros Litúrgicos para las Iglesias Orientales de Rito Alejandrino-Etiópico:

01. Meshàfé Keddasie. Missale aethiopicum
1945, pp. 234 [codice 0927-8] 6,20 €

02. Meshàfé Sèatat. Horologium
1952, pp. 416 [codice 0926-X] 5,16 €

04. Meshàfé Papas. Liber Episcopi
1941, pp. 12 [codice 0924-3] 1,55 €

IV. Edición Romana de los Rituales Etiópicos:

Meshàfé Temkèté Kerestennà Keddèst. Liber Sancti Baptismi Christiani (Vol. I)
1973, pp. 112
fogli sciolti [codice 0921-9] 2,58 €
rilegato [codice 0923-5] 3,36 €

Meshàfé Teklil Zweètù Hégghé Sebsàb. Liber Sacramenti Incoronationis id est Ritus Matrimonii (Vol. II)
1974, pp. 172
fogli sciolti [codice 0920-0] 2,58 €
rilegato [codice 0922-7] 3,36 €

Meshàfé Kendil: Liber Lucernae, id est Ritus Sacramenti Unctionis Infirmorum (Vol. III); Ser Mestiré nessèba ‘até: Ritus Sacramenti Paenitentiae; Ser’até Whibòté Keddùs Kurbàn Lehemumàan. Ritus Distribuendi Communionem Eucharisticam Infirmis,
fogli sciolti [codice 4269-0] 1,55 €
rilegato [codice 4275-5] 2,58 €

V. Libros Litúrgicos para las Iglesias Orientales de Rito Siro-Oriental o Caldeo:

01. Ktaba d’Takse Kumrae. Pontificale iuxta ritum Syrorum orientalium, id est Chaldaeorum
1957, pp. 328 [cod. 0931-6] 10,33 €

02. Sluta Qununaita d’Kahne. Breviarium iuxta ritum Syrorum orientalium, id est Chaldaeorum
2002, pp. 2.000 [codice 6850-9] 30,00 €

VI. Libros Litúrgicos para las Iglesias de Rito Siro-Oriental-Malabar:

01. Taksa d-Raze. Ordo Mysteriorum, cum Prima Sanctificatione, id est Sanctificatio Beatorum Apostolorum Mar (Domini) Addaï et Mar (Domini) Mari, Praeceptorum Orientis, iuxta Usum Ecclesiae Syrorum Orientalium Malabaris, editio typica
2003, pp. 60 [codice 6855-X] 10,00 €

VII. Libros Litúrgicos para las Iglesias Orientales en Lengua Rusa:

04. Imitazione di Cristo e raccolta di preghiere
pp. 354 [c. 4277-1] 1,55 €

05. Salterio
pp. 100 [codice 4278-X] 1,55 €

10. Ktetoricum
1959, pp. 120 [codice 4280-1] 2,58 €

VIII. Libros Litúrgicos para las Iglesias Orientlaes de Rito Melquita:

01. DANIEL Z. AWIKÉ, L’ordination épiscopale dans l’Eglise Melkite (in arabo e francese)
1994, pp. 56 [codice 2033-6] 7,75 €

lunes 26 de septiembre de 2011

Bibliografía sobre el Rito Armenio (2)

a) Historia / Generalidades:
1.
Z. Baronian, Liturghia Bisericii Armene in cadrul liturghiilor celoralalte rituri liturgice rasaritene (studi comparativ) – teza de doctorat, Orthodoxia 27 (1975) 15-171 (bibl. pp. 161-168)
2. K. Bekdschian, Die armenische apostolische Kirche und ihre Liturgie, Kyrios 12 (1972) 107-115
3. N. Botte, Le lectionnaire arménien et la fête de la Theotocos a Jérusalem au Be siècle, Saris Erudiri 2 (1949) 111-122
4. E. Braniste, Baze liturgice commune intre Biserica Armeana si Biserica Orthodoxa Romana, Orthodoxia 25 (1973) 253-263.
5. Catergiain-Dashian (vedi infra: testi)
6. E. F. K. Fortescue, The Armenian Church...being a Sketch of the History, Liturgy, Doctrine, and Cermonies... (London s.d.) con una cersione del rito di battesimo in appendice
7. G., L'agape chez les arminiens et les autres nations, Bazmavep (1925) 101-104, 129-133 (in armeno)
8. F. Hayer (ed.) Die Kirche Armeniens. Eine Volkskirche zwischen Ost und West (= Die Kirchen der Welt, Bd. 18, Stuttgart 1978)
9. J. Issaverdenz, Rites et cérémonies de l'Eglise arménienne (Venezia 1876) the Armenian Ritual... (Venice 1873 2ed. - 1888)
10. M. Krikorian, Christology in the Liturgical Tradition of of the Armeninan Church, Greek Orthodox Theological Review 13 (1968) 212-225.
11. G. J. Libaridian, R.W. Thompson (ed.), Annual Bibliography of Armenian Studies, vol. 1 (Los Angeles 1979) continua
12. J. Mecerian, Histoire et Institutions de l'Eglise Arménienne (Bierut 1965)
13. V. Nersessian, An index of Articles of Armenian Studies in Western Jouranls, (London 1976)
14. M. Ormanian, Cisakan bararan (= vocabolario cermoniale) Antelias 1957)
15. M. Ormanian, The Church of Armenia. Her History, Rule, Discipline, Liturgy, Literature and Existing Condition (London 1955 2 ed.)in armeno, francese e russo.
16. (C) Renoux, Le rite arménien, Bulletin du Comite des Etudes no. 44 (1963) 245-278
17. (C) Renoux, Liturgie arménienne et liturgie hierosolymitaine, in: Liturgie de l'église particulière, liturgie de l'église universelle (= Bibl. EL, Subsidia 7, roma 1976) 275-288
18. G. Winkler, Armenia and the gradual decline of its own liturgical parctices through the expanding influence of the Holy See from the XI-th to the XIV-th century, in: Liturgie de l'eglise paticuliere, liturgie de l'eglise universelle (= Bibl. EL, Subsidia 7, Roma 1976) 329-368
19. G. Winkler, Introd. e bibliografia in: Das Armenische Initiation rituale (sotto: rituale)
20. G. Winkler, Zur Geschichte des armenischen Gottesdienstes im Hinblick auf den in mehreren Wellen erfolgten griechischen Einfluss, OC 58 (1974) 154-172.
21. G. Winkler, The Armenian night Office, I: Journal of the Society for Armenian Studies 1 (1984) 93-113; II: revue des etudes armeniennes n.s. 17 (1983)471-551
22. G. Winkler, Nochmals des armenische Nachtoffizium und weitere Anmerkunger zum Myronophorenoffizium. Revue des études arméniennes n.s. 21(1988-1989)501-519.

b) Vestimentas litúrgicas:
1.
V. G., Amict, Bazmavep (1925) 166-167 (in armeno)
2. J. Muyldermans, Le costume liturgique arménien. Etude historique, Le Museon 39 91926) 253-324 + IX tavole.

c) Libros religiosos:
1.
Z. Baronian, Cartile de slujba ale Bisericii Armene, Biserica Ortodoxa Romana 88 (1970) 1082-1091 (XVIII- 20)

d) Comentarios:
1.
H. Adjarian, Mots inconnus arminiens dans... les oeuvres de St. N. Lambronatzi, Bazmavep (1923) 269-271 (in armeno)
2. L. Fogolyan, La liturgie de la Sainte Messe au XIII siècle chez Jean d'Ardjeche, Bazmavep 118 (1960) 273- 287; 122 (1964) 36-52 (in armeno)

e) Ritual:
1.
H. Adjarian, Mots inconnus armeniens dans le rituel, Bazmavep (1921) 380-382; (1922) 17-18, 47-48, 152-154 (in armeno)
2. Adjemian, Un manuscrit du rituel arménien, Bazmavep (1927) 142-144 (in armeno)
3. S. Armenian, Le st. sacrament de l'extrême onction dans l'Eglise arménienne, Bazmavep (1939) 8-13, 202-213; (1940) 33-38, 94-97 (le rite) (in armeno)
4. F. C. Conybeare, Rituale armenorum, being the administration of the sacrament and the braviary rites of the Armenian Church, together with the Greek rites of baptism and Epiphany... and the East Syrian Epiphany rites.... (Oxford 1905).
5. E. Carr, Penance among the Armenians: notes on the History of its Practice and its Theology, Studia liturgica 11 (1976) 65-100.
6. S. Djmdjemian, La formule du sacrament de baptême, Bazmavep 125 (1967) 135-142
7. S. Djmdjemian, L'onction des catechumenos dans l'Eglise arménienne, Bazmavep 126 91968) 21-29 (in armeno)
8. S. Djmdjemian, Le rite de baptême d'après les rituels, Bazmavep 129 (1971) 24-46; 130 (1972) 183-231, 381-419 (in armeno)
9. S. Djmdjemian, Le Rituel d'Oskan, Bazmavep 124 (1964) 284-291 (in armeno)
10. S. Djmdjemian, Un rituel palimpseste et sa reliure d'argent, Bazmavep (1964) 172-174 (in armeno)
11. S. Djmdjemian, Le sacrament du mariage a la lumière de manuscrits des machtotzs, Bazmavep 127 (1969) 116-123 (in armeno)
12. Clemente Galano, Conciliationis ecclesiae armenae cum romana ex ipsis armenorum patrum et doctorum testimoniis, vol. 2 (Roma 1661)
13. V. Hatzouni, L'ordination patriarcale dans l'histoire, Bazmavep 91929) 330-339; 91930) 3-11 (in armeno)
14. G. Hindie, Etude sur le Rituel arménien des ordinations, Bazmavep 116 (1968) 23-25 (in armeno)
15. Shnork kaloustian (attuale Patriarca Armeno di Costantinopoli), Saints and Sacraments of the Armenian Church (N.Y. 1969)
16. M. F. Lages, The Most Ancient Penitential Text of the Armenian Liturgy, Didascalia 1 (1971) 43-62
17. Raes, Les rites de la pénitence chez les arméniens, OCP 13 (1974) 648-655
18. N. Thon, Die Ordnung der Taufe in der Armenisch- Orthodoxen Kirche, Der christliche Osten 29 (1974) 154- 172
19. G. Winkler, Das armenische Initiationsrituale. Entiwicklungsgeschichtliche und liturgievergleichende Untersuchung der Quellen des 3. bis 10. Jahrhunderts (= OCA, in stampa).
20. M.D.Findikyan, The Commentary on the Armenian Daily Office by Bishop Step’anos Siwnec’i (†735): Edition and Translation of the Long and Short versions with Textual and Liturgical Analysis(OCA 270, Roma 2004).
21. M.D.Findikyan, Bishop Step’anos Siwnec’i: A Source for the study of Medieval Armenian Liturgy, Ostkirchliche Studien 44 (1995) 171-196
22. C. Gugerotti, La liturgia armenadelle ordinationi e l’epoca ciliciana. Esiti rituali di una teologia di comunione tra Chiese, OCA 264, Roma 2001.

f) Oficio Divino:
1.
(vedi anche sotto testi: The book of Hours; Conybeare; Emin; Laudes)
2. H. Adjarian, Mots inconnus arminiens dans le bréviaire, Bazmavep (1922) 333-335
3. G. Amaduni, Disciplina armena, II: Monachismo (= CCO Fonti, ser. 2, fasc. 12, Venezia 1940) pp. 67-70
4. G. Hindie, Notes liturgiques sur l'office arminien, Bazmavep 112 (1954) 259-261; 113 (1955) 169-171; 115 (1957) 86-88 (in armeno)
5. V. Hatzouni, Storia del breviario armeno (Venezia 1965) (in armeno) – lo stesso in Bazmavep 114 (1956) 22-27, 77-82, 95-100, 137-144, 206-215, 257-264; 115 (1957) 58-67, 218-223, 255-258, 116 (1958) 1-9, 83-90, 167-175, 245-252; 117 91959) 49-57, 145-153, 249- 253; 118 (1960) 27-33, 130-134, 149-156, 288-292; 119 (1961) 10-17, 53-64, 146-151, 188-191; 120 (19620 20- 22, 53-60, 149-154; 121 (1963) 18-22; 122 91964) 113- 116, 241-244; 123 91965) 14-17.
6. Raes, Note sur les anciennes matines byzantines et arméniennes, OCP 19 (1953) 205-210
7. (C.) Rennoux, L'hymne de l'office nocturne du rite arménien durant la Grande Seminane. Bull. de littérature eccles. (1969) 115-126
8. (C) Renoux, Liturgie de Jérusalem et lectionnaires arméniens. Vigiles et année liturgique, in Cassien-Botte, La prière des heures (= Lex orandi 38, Paris 1963) 167- 200.

g) Himnografía:
1.
Apcar, Melodies of the Holy Apostolic church of Armenia (Calcutta 1897)
2. Z. Baronian, Sespere imnele liturgioe ale Bisericii Armene, Orthodoxia 21 (1969) 524-536 (XVIII-22)
3. D. Basralian, Ausgaben der armenischen Messagesange (Miami 1958)
4. F. C. Conybeare, The Hymnal of the Armenian church, JTS 7 (1906) 285-292
5. S. Djemdjemian, Hymnaires en manuscrits et leurs contenus, Bazmavep 127 (1969) 193-209, 305-312, 128 (1970) 29-31 (in armeno)
6. H. Husmann, Gesange der armenischen Kirche, in: K. G. Fellerer (ed.), Geschichte der Katholischen Kirchenmusik I (Kassel-Basel-Tours-London 1972) 99-108
7. H. Leclercq, Hymnographie de l;Eglise arménienne, DACL 6 2 ed., 2899-2901
8. N. Ter-Mikhaelian, DAs armenische Hymnarium. Studien zu seiner geschichtlichen Entiwicklung (Leipzig 1905)

h) Liturgia
1. G. Garitte, Un opuscule grecque traduit de l'arménien sur l'addition de l'eau au vin eucharistique, Le Museon 72 (1960) 297-310
2. V. Hatsouni, Messale secondo il rito della chiesa armena, asaminato e corretto... (Venezia 1936) in armeno
3. V. Inglisian, Textkritische Bemerkungen zum armenischen Missale (in armeno), Handes Amsorya 62 (1948) 1-14, 156-172.
4. (C.) Renoux, L'anaphore arménienne de saint Grégoire l'llluminateur, in: Eucharisties d'Orient et d'Occident, 2(=Lex orandi 47, Paris 1970) 83-108.
5. J. Sab, La forma dell'eucahristia e l'epiclesi nella liturgia armena secondo nreses Lampronatzi, Studia orientalia christiana collectanea 4 (1959) 149-182
6. S. Salaville, Consécration et épiclèse dans l'Eglise arménienne au XIIe siècle, EO 16 (1913) 28-31
7. S. Salaville, Consécration et épiclèse d'après Chosrov le Grand, in Echos d’Orient 86(janvier) Paris 1911, pag. 10-16
8. S. Salaville, L'explication de la messe de l'arménien Chosrov, EO 39 (1940-42) 349-382
9. E. Wellesz, Die Armenische Messe und ihre Musik,in: Jahrbuch der Musikibibliothek Peters (Leipziq 1920)

i) Leccionario:
1.
(vedi anche Taft, Bibliografia sull'anno liturgico orientale, pp. 53ff)
2. M. Djanachian, Le Commentaires des leçons (liturgiques) de Gregoris Archarouni, Bazmavep (1935) 338-389) in armeno
3. S. Djemdjemian, Lectures du lectionnaire du Carême, Bazmavep 128 (1970) 94-107 (in armeno)

j) Calendario:
1. G., Aliturgiques jours, Bazmavep (19250 65-67 (in armeno)
2. V. G., Abstinence, Bazmavep (1922) 202-205 (in armeno)
3. V. G., L'Annonciation d'après un ménologe, Bazmavep (1923) 65-66 (in armeno)
4. L. Gurekian, Le carême a Etchimiadzine en 1655, Bazmavep (1948) 68-72 157-162, 215-221 (in armeno)
5. V. Hatzouni, Le samedi et dimanche au commencement de l'église, Bazmavep (1925) 193-196, 225-229 (in armeno)
6. Renoux, Jean l'évangéliste dans le rite arménien, in: Mélanges offerts a J. Dauvillier (Toulouse 1979) 725-30.
7. Renoux, La croix dans le rite arménien. Histoire et symbolisme, Melto 5/1 (1969) 123-75
8. Renoux, L'hymne de l'office nocturne du rite arménien durant la grande semaine, Bulletin de littérature ecclésiastique, 68 (1969) 115-126
9. R. Taft, L'anno liturgico orientale; pp. 9-15; Bibliografia, pp. 53-56

k) Textos:
1.
Grigoris Arsarouni, Commentaire du lectionnaire (= Bibl. Arménienne de La Fondation Calouste Gulbenkian, Venezia 11964) testo armeno
2. Grigoris Arsarouni, Commentaire du lectionnaire. Trad. francaise, introd. et notes par L.M. Froidevaux (= bibl. armeniaca, textus et studia 1, Venezia 1975)
3. G. Aucher, la versione armena della liturgia di S. Giovanni Crisostomo, in: XPYCOCTOMIKA (Roma 1908) 359-404
4. Book of the Hours of the Order of Common Prayers of the Armenian Apostolic Orthodox Church (Evanston 111. 1964)
5. Breviarium armenium sive dispositio communium armenicae ecclesiae precum... nunc primum in latinam linguam translatum (Venezia 1908)
6. the Canon of the rite of Holy Matrimony of the Armenian Church, (Diocese of the Armenian church of America, N.Y. 1969)
7. J. Catergian-S. Dashian, die Liturgien bei den Armeniern. Funfzehn Texte und Untersuchungen (Vienna 1897) (in armeana)
8. F. C. Conybeare, rituale armenorum (Oxford 1905) = trad. inglese del rituale, dell'ufficio delle ore, ecc. Trad. latina del commento di Givanni di Odsun sull'ufficio; altri documenti (vedi Engberding, sotto).
9. N. Emin, Sarakan. Bogosluzebyne kanonyi pesni Armjanskoj vostocnoj tserkvi (Moskva 1914 2 ed.) vers. russa dei canoni armeni
10. Divine Liturgy of the Armenian Apsotolic Orthodox Church (N.Y. 1950) = testo armeno con trad. inglese
11. H. Engberding, Irrefuhrende Angaben in Conybeares "Old Armenian Lectionary", OC 46 (1962) 117-119.
12. P. Ferhat-A. Baumstark-A. Rucker, Denkmaler altarmenische Messliturgie 1-5, OC n.s. 1 (1911) 204- 214; 3 (1913) 16-31; 7-8 (1918) 1-32; ser. 3, 1 (1927) 143-157; 5 (1930) 56-79.
13. N. Kehiayan, Brevis Dissertatio Abbatis Mechitar De ss.ma communione eucharistica, in: Mikhitar, numero special de Bazmavep (1950) 361-385 (testo armeno, trad. latina)
14. Laudes et Hymni ad. SS. Mariae virginis honorem ex armenorum breviiario excerpta mechitaristicae Congregationis opera latinitate donata (Venezia 1857)
15. S. C. Malan, Liturgy of the Holy Apostolic Church of Armenia, 2 voll. (London 1887) --. The Divine Liturgy of the Armenian Chruch of St. Gregory the Illuminator (London 1870)
16. The Order of Baptism according to the rite of the Armenian Apostolic Orthodox Church (Evanston lll. 1964) = testo armeno con trad. inglese
17. Order of the Dedication of a Church (N.Y. 1971) Testo armeno con trad. inglese
18. Raes, una risposta di mechitar a quesiti liturgici, in: Melchitar, numbero special de Bazmavep (1950) 356- 360.
19. Renoux, La croix dans le rite arménien. Histoire et symbolisme Melto 5/1 (1969) 148-175: trad. del canone dell'Esalt. della Croce.
20. R. Taft, Ordo della liturgia armena (dispense)
21. P. Vetter, Chosroae magni....Explicatio precum missae. E lingua armeniacoa in latinam versa (Frobourg 1880)

sábado 24 de septiembre de 2011

XXIII Domingo Cotidiano.



Vigesimotercer domingo de Cotidiano:

Profecía: Jer 32, 26-35
Psallendum: Sal 64, 2s
Apóstol: Ef 3, 1-7
Evangelio: Lc 18, 15-17

Nuevamente nos encontramos con lecturas inconexas entre sí. Si el domingo XXII presentaba una lectura profética de alabanza y un psallendum de súplica, ahora es justo lo contrario. En la profecía Dios entrega a Babilonia los hijos de Israel y de Judá, los deja a su suerte. La conquista está relacionada con la idolatría: Los caldeos que la atacan entrarán en ella y le pondrán fuego. La quemarán con las casas en cuyas azoteas se quemaba incienso a Baal y se hacían libaciones a otros dioses, para provocarme. El Dios de Israel es un Dios celoso. Los judíos de la época habían rendido culto a Baal y le construían altares, haciendo pasar por el fuego a sus hijos e hijas en honor del Moloc.
            El evangelio muestra la relación de Jesús con los niños, una relación cercana, quizás poco común en la época. Los niños son modelo para los que buscan el Reino de Dios por su inocencia. Éste es el sentido de la frase de nuestro Señor: porque los que son como ellos poseerán el Reino de Dios. Os aseguro que quien no acepte el Reino de Dios como un niño no entrará en él. El canto de laudes es suplicante, mostrando también inconexión como en el caso de profecía y psallendum.
            El apóstol, tomado de la carta a los Efesios, vuelve sobre la universalidad de la salvación. Los gentiles son llamados a formar parte de la Iglesia y ser partícipes de la promesa de Jesucristo. En anuncio gozoso del evangelio es lo que da cohesión a la Iglesia y el que capacita a san Pablo para su ministerio.


Adolfo Ivorra

viernes 23 de septiembre de 2011

La reforma menos conocida: concelebrar con subdiácono.

Pues sí, se podía. Y no se trataba de un universo paralelo. Y sí, volvemos a hablar de ese año del Señor de 1965. Del Ordo Missae de 1965 ya hemos dicho algo. También de la supresión del subdiaconado y de los inicios de la concelebración. Aquí me limitaré a transcribir los apartados en los que aparece el subdiácono en el Ritus servandus in concelebratione Missae et Ritus Communionis sub utraque specie (7 de marzo de 1965).
 '
Praenotanda
15. Si quis sacerdos ministerio diaconi, vel diaconi assistentis, vel subdiaconi in Missa concelebrata fungitur, a concelebrando in eadem Missa abstineat.
Diaconus autem et subdiaconus et diaconi assistentes sub utraque specie communicare possunt: quod, si sunt sacerdotes, facere possunt, esti Missam iam celebraverunt vel celebraturi sunt.
16. Diaconus et subdiaconus et reliqui ministri et ministrantes attendant ne inter concelebrantes consistant, nisi quando eorum ministerium requiritur, secundum rubricas: quo facto, statim recedant.
...
Ritus Missae Pontificalis
20. Omnibus rite dispositis, Episcopus celebrans principalis incensum imponit et benedicit, et ordinatur processio per ecclesiam ad altare hoc modo: praecedit thuriferarius cum thuribulo fumigante, sequitur unus subdiaconus cum cruce processionale inter acolythos candelabra accensa gestantes, deinde clerus, si adest, postea subdiaconus librum Evangeliorum deferens, presbyteri concelebrantes atque Episcopi concelebrantes...
23. Liber Evangeliorum super altare, in medio, relinquitur, postquam Episcopus celebrans principalis altare et Evangelium osculatus fuerit.
24. Si ante Epistolam... lector...
25. Ad legendam autem Epistolam, subdiaconus, oratione expleta, sumit librum, factisque, si oportuerit, reverentiis altari et Episcopo, vadit ad ambonem vel alium locum aptum, ibique versus populum cantat vel legit Epistolam; qua finita, accedit ad Episcopum, et, inclinatus, ab eo benedictionem recipit.
26. ... thuriferarius, acolythi et subdiaconus more solito diaconum comitantur librum honorifice portantem...
(De liturgia eucharistica)
33. Diaconi assitentes et subdiaconus stant in plano...

 (De communione calicis)
52. ... Ultimi accedunt diaconi assitentes et subdiaconus ad Sanguinem sumendum, ac diacono dicenti: Sanguis Christi respondent: Amen. ... subdiaconus vero calicem de more abstergit et componir.
54. ... a subdiacono opportune collocato
55. cochlear deponatur... subdiaconus ad appositam mensam transfert ut cochlearia purificet et abstergat.
...
Ritus Missae Sollemnis
61. ... Item in sacristia sacras vestes de more sumunt diaconus et subdiaconus ceterique ministri vel ministrantes.
62. Presbyteri concelebrantes incedunt ante celebrantem principalem, qui procedit cum diacono et subdiacono.
65. Altaris incesatione peracta, celebrans principalis cum diacono et subdiacono accedit ad sedem...
68. Igual que el núm. 20 de la misa pontifical.
69. Procesión con el evangelio igual que en la misa pontifical.
75. El subdiácono recibe el ósculo de paz del diácono y después lo da al clero.

En la misa con diácono y en las misas cantadas, se puede observar que el lector puede también leer la Epístola en ausencia del subdiácono. Como nota curiosa desde nuestra perspectiva moderna, observamos que el que lleva el Evangeliario no es el diácono sino el subdiácono.

Bibliografía sobre el Rito Bizantino (1)

a) Historia / Generalidades:
1. M. Arranz, "Les grandes étapes de la liturgie byzantine: Palestine-Byzance-Russie. Essai d’aperçu historique," in: Liturgie de l'église particulier, liturgie de l'église universelle (= Bibliotheca Ephemerides liturgicae, Subsidia 7, Rome 1976) 43-72
2. Baumstark, Denkmaler der Entstenhunhsgeschichte der byz. Ritus, OS ser. 3, 2 (1927) 1-32.
3. Coutourier, Cours de liturgie grecque-melkite, 3 voll. (Jérusalem 1912-1930)
4. M. Fountoulis apanteseis eis leitourgikas aporias, vol. 1 (Atene 1967), vol. 2 (Salonicco 1975)
5. To leitourgikon ergon Symeon tou Thessalonike's (Salonicco 1966).
6. Gatti-C. Korolevskij, I ritti e le chiese orientali, vol. 1: II rito bizantino e le chiese bizantine (Genova-Sam-pierdarena 1942).
7. Korolevskij, II rito italo-bizantino, studio storico e liturgico. Boll. della Badia greca di grott. n. s. 1 (1947) 5-16, 144-154; 2 (1948) 76-86.
8. K. Nikol'skij, Posobie k izuceniju ustava bogosluzenija Pravoslavnoj Tserkvi (S. Peterburgo 1907 7 ed.).
9. J. von Gardner, Russian Church Singing, vol. 1 (N.Y. 1980); in russo; in tedesco
10. C. Charon, Le rit byzantin et la liturgie chrysostomienne dans les patriarcats melkites (Alexandrie – Antioche – Jérusalem), in Hrisostomica, p.473-718
11. J. Gay, Etude sur la décadence du rite grec en Italie méridionale a la fin du XVIe siècle, in Revue d’histoire et de littérature religieuse, 2 (1897), p.481-495

b) Libros religiosos:
1. Couturier, Cours... (sopra) vol. 1, cap. 2, pp. 50- 55.
2. E. Mercenier, La prière des églises de rite byzantin (Chevetogne 1937 2 ed.) vol. 1, pp. xxxiv-xxxvii
3. Mother Mary-K. Ware, The Festal Menaion. (London 1969) Appendix II: The Service Books of the Orthodox Church, pp. 535-543.
4. K. Nikol'skij, Posobie... (sopra) pp. 93-139.
5. S. Salaville, Introduction... pp. 185 ss.
6. R. Taft, L'anno liturgico orientale (dispense PIO) p.1.
7. K. Kekelidze, Drevne-gruzinskij arhieratikon. Gruzinskij tekst, Tiflis, 1912.

c) Vestimentas litúrgicas:
1.
T. Papas, Studien zur Geschichte der Messgewande im byzantinischen Ritus (= Miscellanea Byzantina Monacensi a 3, Munchen 1965).

d) Typikon:
1. M. Arranz, Istorija Tipikona. Opyt, 1-yj kurs (Leningrad 1978)
2. K. A. Manafis, Monasteraka typika-diathekai (Atene 1970)
3. Mansvetov, Tserkovnyj ustav (tipik). Ego obrazovanie i sud'ba greceskoj i russkoj tserkvi (Mosca 1885) (vedi l'importante recensione di A. Dmitrievskij in Christianskoe ctenie 188 no. 2 pp. 480-576)
4. J. Mateos, Le typicon de la Grande Eglise, 2 voll. (= OCA 165-166, Roma 1962-1963).
5. T. Minisci, I typica liturgica dell'Italia bizantina, Boll. della Badia greca di Grott. n.s. 7 (1953) 97-104.
6. P. Rougeris, Ricera bibliografica sui typica italo- greci, Boll. della Badia greca di Grott. n.s.s 27 (1973) 11-42
7. Al. Schmemann, Introduction to Liturgical Theology (London 1966) tradus in rusa si in romana.
8. M. Skaballanovic, Tol'kovyj tipikon. Ob'jasnitel'noe izlozenie tipkona s istoriceskim vvedeniem, 3 voll. (Kiev 1910-1915).

e) Eucaristía:
1.
M. Arranz, Istoriceskoe razvitie Bozestvennoj Liturgii. Opyt. 2-oj kurs (Leningrad 1978)
2. R. Bornert, Les commentaires byzantins de la divine Liturgie du VIIe au XVe siecle (= Archives de l'Or. chret. 9, Paris 1966)
3. D. Conomos, Psalmody and the Communion Cycle, St. Vlad. Theol. Quarterly 25 91981) 35-62, 95-122
4. P. de Meester, Les origines et les développements du texte grec de la liturgie de S. Jean Chrysostome, in: XPYCOCTOMIKA (Roma 1908) 245-358
5. H. Engberding, Das eucharistische Hochgebet der Basileios-liturgie (munster 1931)
6. H. Engberding, Die syrische Anaphora der zwolf Apostel und ihre Paralleltexte, OC ser. 3, 12 (1937) 213-247
7. C. Kucharek, The Byzantine-Slav Liturgy of St. John Chrysostom. Its Origin and Evolution (Combermere, Canada 1971) (vedi rec. di petras, Worship 46, 1972, 320-322)
8. J. Mateos, La célébration de la parole dans la liturgie byzantine (= OCA 191, Roma 1971)
9. J. Mateos, The Evolution of Byzantine Liturgy, in: John XXIII Lectures, vol. 1 (n.Y. 1965) 76-112
10. J. Mateos, Evolution historique de la liturgie de saint Jean Chrysostome. Première partie : De la bénédiction initiale au trisagion, in POC 15 (1965), p. 333-351 ; 16 (1966), p. 3-28, 133-161
11. J. Mateos, Liturgia eucharistica S. Johannis Chrysostomi. Disquisitio historico-liturgica, Rome, 1964 (dactil.).
12. M. Solovey, the Byzantine Divine Liturgy. History and Commentary (Washington D.C. 1970) vedi rec. di Taft, Diakonia 8 (1973), 164-178
13. H.-J. Schulz, Die byzantinische Liturgie. Glaubenszeugnis und Symbolgestalt (sophia 5, Trier 1980 2 ed.), Fribourg-en-Brisgau, 1964.
14. R. Taft, The Great Entrance. A History of the Transfer of Gifs and other preanaphoral Rites of the Liturgy of St. John chrysostom (= OCA 200, Roma 1975) 2a ed. 1978
15. M. Tarchnisvili, Die byz. liturgie als Verwerklichungder einheit und Gemeinschaft im Dogma (= Das ostliche Christentum 9, Wurzburg 1939) 16. P. Trempelas, Hai treis leitourgias kata tous en Athenais kodikas (= Textge und Forschungen zur byz. -neugriechischen Philologie 15, Atene 1935) V-27
17. N. D. Uspenskij, Vizantijskaja liturgija. (Istoriko- liturgiceskoe issledovanie), Bogosloviskie trudy 21 (1980) 5-53; 22 (1981) 68-115 (continua)
18. G. Wagner, Der Ursprung der chrysostomusliturgie (= LQF 59, Munster 1973)
19. G. Wrinkler, Die Interzessionem der Chrysostomuzamphora in ihrer geschichtlichen Entwicklung, OCP 36 (1970) 301-336; 37 91971) 333-383
20. André Jacob, Histoire du formulaire grec de la Liturgie de Saint Jean Chrysostome. 2Vol. Louvain 1968
21. L. Arnaud, A propos de la cuiller liturgique chez les Grecs. in Echos d’Orient 89(juillet) Paris 1911, pag. 209-212
22. C. Bacha, Notion générale sur les version arabe de la liturgie de S. Jean Chrysostome suivies d’une ancienne version inédite, in Hrisostomica, p. 405-471
23. O.H.E. Burmester, An Offertory-Consecratory Prayer in the Greek and Coptic Liturgy of Saint Mark, in Bulletin de la Societe d’archeologie copte, 17 (1963-1964), p.23-33
24. C. Charon, Le rit byzantin et la liturgie chrysostomienne dans les patriarcats melkites (Alexandrie – Antioche – Jérusalem), in Hrisostomica, p.473-718
25. A. Dostal, The Origins of the slavonic Liturgy, in Dumbarton Oaks Papers, 19 (1965), p. 67-87.
26. H. Engberding, Die Angleichung der byzantinischen Chrysostomusliturgie an die byzantinesche Basiliusliturgie, in OstSt 13 (1964), p.105-122
27. H. Engberding, Die Euhe tes proskomides der byzantinischen Basiliusliturgie und ihre Geschichte, in Museon, 79 (1966), p. 287-313.
28. J.M. Hanssens, La liturgie romano-byzantine de Saint-Piere, in OCP 4 (1938), p. 235-258 et 5(1939), p.103-150.
29. A. Jacob, Les prières de l’ambon du Barber. Gr.366 et Vat. gr.1833, in Bulletin de l’Institut historique belge de Rome, 37 (1966), p. 17-51.
30. A. Jacob, Une prière de skevophilakion de la Liturgie de saint Jaque et ses parallèles byzantins, in Bulletin de l’Institut historique belge de Rome, 37 (1966), p. 53-80.
31. A. Jacob, L’Euchologe de Porphire Uspenski. Cod. Leningrad gr.226 (Xe siècle), in Le Museon, 78(1965), p. 173-214.
32. V. Laurent, Le rituel de la proscomidie et le métropolite de crete elie, in Revue des Etudes Byzantines, 16 (1958), p.116-142.
33. M. Mandala, La protesi della Liturgia nel Rito Bizantino-greco, grottaferrata, 1935.
34. S. Muretov, K materialam dlia istorii cinoposledovanija liturgii, Sergiev Posad, 1895.
35. M.I. Orlov, Liturgija svjatago Vasilija Velikago, Saint-Petersbourg, 1909.
36. A. Petrovski, Histoire de la rédaction slave de la liturgie de S. Jean Chrysostome, in Hrisostomica, p. 859-928.
37. A. Raes, L’authenticité de la Liturgie de S. Jean Chrysostome, in OCP 24 (1958), p.5-16.
38. A. Raes, Le Dialogue après la Grande Entrée, dans OCP 18 (1952), p.38-51.
39. T. Schermann, Zur Herkunft der Anophora der chrysostomusliturgie, in Teologie und Glaube, 5 (1913), p. 392-393.
40. M. Tarchnisvili, Eine neune georgische Jakobosliturgie, in Ephemerides Liturgicae, 62 (1948), p. 49-82.
41. M. Tarchnisvili, Liturgiae ibericae antiquiores (CSCO 122, Iber. 1, Textus; Iber. 1 Versio), Louvain, 1950.
42. J. Mateos, L’action du saint-Esprit dans la liturgie dite de S. Jean Chrysostome, in POC 11 (1959), p. 193-208.
43. R.Taft, A History of the Liturgy of John Chrysostom, vol.IV The Diptychs, OCA 238, Rome 1991.
44. R.Taft, A History of the Liturgy of John Chrysostom, Vol V.The Precommunion Rites, OCA 261, Roma 2000.
45. J.R.K. Fenwick, The Anaphora of St. Basil and St. James. An investigation into their Common Origin, OCA 240, Roma 1992.

(ELiturghia Darurilor mai inainte sfintite):
1. M. Arranz, La liturgie des Presanctifies de l'ancien Euchologe byzantin, OCP 47 (1981) 332-388.
2. H. Engberding, Zur Geschichte der Liturgie der vogerweiten Gaben, OstSt 13 (1964) 310-314
3. M. Fountoulis, He Leitourgia ton Proegiasmenon kai hai euchai ton antiphoonon tou Lychnikou (Salonicco 1966)
4. S. Janeras, La partie vespérale de la liturgie byzantine des presantifies, OCP 30 (1964) 193-222
5. D. N. Moraitis, Leitourgia proegiasmenon (Salonicco 1955)
6. J. B. Thibaut, Origine de la messe des presanctifies, EO 19 (1920) 36-48
7. N. D. Uspenskij, k voprosu o proizchozdenii liturgii prezdeesvjascennych dorov, zurnal Mosk. Patriachii (1976) no. 2, 71-78
8. N. D. Uspenskij, Liturgija prezdoesvjascennych darov. (Istoricesko- liturgiceskij ocerk), Bogoslovskie trudy 15 (1975) 146- 184.e
9. N. D. Uspenskij, Le schisme dans l'Eglise russe au XVII-e siecle comme suite d'une collision de deux théologies, in: Liturgie, expression de la foi (= Bibl. EL, Subsidia 16, Roma 1979) 229-253 (vedi pp. 242 ss) – anche in russo, Bog. trudy 13 (1975) 148-171
10. G. Wrinkler, Der geschichtliche Hintergrund der Prasanktifikatenvesper OC 56 (1972) 184-206
11. G. Wrinkler, Uber den Busscharkater der byz. Missa Praesantificatorum, EL 88 (1974) 117-123

f) Ritual:
1.
Almazov, Istorija cinoposledovanij kerscenija i miropomazanija (kazan 1884)
2. Almazov, Tajnaja ispooed'v Provoslavonj vostocnoj Tserkvi, 3 voll. (Odessa 1894)
3. M. Arranz, Istoriceskie zametki o cinoposledovanijach tainstv po rukopisam Greceskogo Evchologija, 3-ij kurs (Leningrad 1979)
4. M. Arranz, L'évolution des rites d'incorporation et de réadmission dans l'Eglise selon l'Euchologion byzantin (= Bibl. EL, Subsidia 13, Roma 1978) 31-75
5. E. Braniste, Le déroulement de l'office de l'initiation dans l'Eglise de rite byzantin et son interprétation, OstSt 20 (1971) 115-129
6. V. Bruni, I funerali di un sacredote nel rito bizantino (Gerusalemme 1972)
7. P. De Meester, Rituale-benedizionale bizantino (roma 1930)
8. P. De Meester, Studi sui sacramenti amministarati secondo il rito bizantino (Roma 1947)
9. J. Douglas, The Sacrament of Penance in Present-Day Orthodoxy, Diakonia 4 (1969) 211-226
10. K. Kucharek, The Sacramental Mysteries. A Byzantine Approach (Allendale 1976) (vedi rec. di Wrinkler, Worship 52, 19i78, 270-274)
11. M. Jugie, La reconfirmation des apostats dans l’Eglise greco-russe. in Echos d’Orient 57(mars) Paris 1906, pag.65
12. J. Mateos, A la recherche de l'auteur du canon de l'Euchelaion, OCP 22 (1956) 361-383
13. J. Meyendorff, Marriage: an Orthodox perspective (N.Y. 1975).
14. Schmemann, Of Water and the Spirit. A Liturgical Study of Baptism (N.Y. 1974)
15. P. Trempelas, mikron euchologion, 2 voll. (Atene 1950) = studio testuale basato sui mss. d'Atene (305.2.208)
16. Sull 'Unzione delgi infermi, vedi bibl. Triacca, EL 89 (1975) 430-432
17. G. Jacquemier, L’Extrême -Onction chez les grecs, in Echos d’Orient 17(avril-mai) Paris 1899, p.193-204
18. M. Black, Rituale Melchitarum. A Christian Palestinien Euchologion (Bonner Orientalistische Studien, 22), Stuttgart, 1938
19. Vidov, Udilennja sv. tajny pokajannja u vizantisys 'komu obrjadi, Logos 28 (1977) 120-141 (XVI.14)

g) Oficio Divino:
1.
M. Arranz, Kak molilsja Bogu drevnie Vizantijtsy. Sotocnyj krug bogosluzenija po drevnim spiskam vizantijskogo evchologija (Leningrad 1979)
2. M. Arranz, La liturgie des heures selon l'ancien Euchologe byzantin, in: Eulogia. Misc. Litugica (+ Analecta liturgica 2, Studia anselmiana 68, Roma 1979) 1-19.
3. M. Arranz, Le sacerdoce ministériel dans les prières secrètes des vêpres et des matines byzantines, Euntes docete 24 (1971) 186-219
4. M. Arranz, Les grandes étapes de la Liturgie Byzantine: Palestine-Byzance-Russie. Essai d'aperçu historique, in: Liturgie de l'église particulière et liturgie de l'eglise universelle (= Bibliotheca EL, Subsidia 7, Roma 1976) 43-72.
5. M. Arranz, Les prières presbytérales de la "Pannychis" de l'ancien Euchologe byzantin et la "Pannikhida" des défunts, OCP 40 (1974) 314-343; 41 (1975) 119-139
6. M. Arranz, les prières presbytérales de la Tritoekti de l'ancien Euchologe byzantin, OCP 43 (1977) 70-93, 335- 354.
7. M. Arranz, Les prières presbytérales des matines byzantines, OCP 37 (1971) 406-436; 38 (1972) 64-115
8. M. Arranz, les prières presbytérales de Petites Heures dans l'ancien Euchologe byzantin, OCP 39 (1973) 29-82
9. M. Arranz, les prières sacerdotales des vêpres byzantines, OCP 37 (1971) 85-124
10. M. Arranz, le typicon du monastère du Saint-Sauveur a Messine (= OCA 185, Rome 1959)
11. M. Arranz, L'office de l'Asmatikos Hesperinos ('vêpres) chantées') de l'ancien Euchologion byzantin, OCP 44 (1978) 107-130, 391-412.
12. M. Arranz, L'office de la veillee nocturne dans l'Eglise grecque et dans l'Eglise russe, OCP 42 (1976) 117-155, 402-425; trad. inglese in St. Vlad. Theol. Quarterly (1980) 83-113, 169-195
13. L. Bernhard, Der Ausfall der 2. Ode im byzantinischen Neunodenkanon, in: Heuresis. Festschrift Rohracher (Salzburg 1969) 91-101.
14. M. Black, A Christian Palestinian Syriac Horologion (Cambridge 1954)
15. N. Borgia, Horologion. Diurno delle chiese di rito bizantino (= Orientalia Christiana 56 = 16/1, 1929) 152-254
16. Cassien-Botte, La prière des heures (= Lex orandi 35, Paris Cerf 1963)



17. L. Cali, le ipakoe dell'octoichos bizantino, Boll. Badia greca di Grottaferrata 19 (1965) 161-174
18. J. Darrouzes, Sainte-Sophie de Tessalonique d'après un rituel, REB 34 (1976) 45-78
19. E. Diakovskij, Posledovanie nocnych casov ("Cin 12-ti psalmov") Trudy Kievskoj Duchovnoj Akademii (1909) II, 547-595.
20. B. Di Salvo, Considerazioni sugli Stichera del vespero e delle laudi dell'oktoechos bizantino domenica, OCP 33 (1967) 161-175
21. N. Egender, introduction, in: La prière des heures: Horologion (= La priere des eglise de rite byzantin 1, Chevetogne 1975) spec. pp. 25-56: Formation de l'Office
22. K. Giorgiou, He hebdomandiaia antiphonike katanome ton psalmon kai ton odon eis tas asmatikas akolouthias hesperinou kai orthrou (diss. PIO 1976)
23. J. Grosdidier de Matons. Romanos le melode et les origines de la poésie religieuses a Byzance (Paris 1977)
24. C. Hannick, Etude sur l'akolouthia asmatike (avec quatre figures), Jahrbuch der osterreichischen Byzantinistik 19 (1970) 243-260
25. C. Hannick, Le texte de l'Oktoechos in: Dimanche. Office selon les huit tons: Oktoechos (= La prière des églises de rite byzantin 3, Chevetogne 1968) 37-60
26. R. Holowackyj, Pojasnennja bogosluzen'. Vecirnja- povecir'ja pivnicnja-utrenja-casy:ukrajins'kogo obrjadu (= ukrajins'ka duxovna biblioteka 55, Roma 1979)
27. H. Husmann, Hymnus und Troparion. Studien zur Geschichte der musikalischen Gattungen von Horologion und Tropologion, estratto dal: Jahrbuch des Staatlichen Instituts fur Musikforschung Preussischer Kluturbesitz (Berlin 1971)
28. S. Korakidis, Anchaioi hymnoi, I: He epilychnios eucharistia "Phos hilaron hagias doxes..." (Atene 1979)
29. H. Leeb, Die Gesange im Gemeindegottesdienst von Jerusalem (vom. 5. bis 8. Jhrhdt.)(= Wiener Beitrage zur Theologie 28, Vienna 1970)
30. J. Leroy, Le oursus canonique chez S. Théodore Studite, EL 68 (1954) 5-19
31. Longo, II testo integrale della "Narrazione degli abati Giovanni e Sofronio" attraveso le "Hermeneniai" di Nicone, Riv. di studi biz, e noellenici 12-13 (1965- 1966) 223-267
32. J. Mateos, La psalmodie dans le rite byzantin, POC 15 (1965) 107-176 (reprinted OCA 191 pp. 7-26).
33. J. Mateos, La psalmodie variable dans le rite byzantin, Societas academica Dacoromana, Acta philos. et theol. 2 (Roma 1964) 327-339 (II-120M)
34. J. Mateos, La synaxe monastique des vêpres byzantines, OCP 36 (1970) 248-272
35. J. Mateos, Prières initiales fixes des offices syrien, maronite et byzantin, OrSyr 11 (1966) 488-498
36. J. Mateos, Quelques problèmes de l’orthros byzantin, POC 11 (1961) 17-35, 201-220
37. J. Mateos, Un horologion inédit de S. Sabas (= ST 233, Vaticano 1964) 47-76
38. J. W. McPherson, The Divine Office in the Byzantine Rite, ECQ 7 (1947-8) 151-158, 323-330, 482-490; 8 (1949) 125-129.
39. V. Palachokovsky, S. Théodore le Confesseur et l’office choral, Studia patristica 13/2 (= TU 116, 1975) 387- 390.
40. S. Petrides, Apodeipnon, DACL I 2 ed., 2582-2589.
41. S. Petrides, La cérémonie du lavement des pieds a Jérusalem, in Echos d’Orient 87(mars) Paris 1906, pag.89-98
42. A. Raes, Note sur les anciennes matines, byzantines et arméniennes, OCP 19 (1953) 205-210.
43. O. Strunk, The Antiphons of the Oktoechos, Journal of American Musicological Society 13 (1960) 50-67
44. O. Strunk, The byzantine Office at Hagia Sophia, Dumbarton Oaks Papers 9-10 (1956) 175-202.
45. R. Taft, "Evening Thanks". Toward a Theology of Vespers, Diakonia 13 (1978) 27-50.
46. N. Uspenskij, Pravoslavnaja vecernja. (Istoricesko liturgiceskij ocerk), Bogoslovskie trudy 1 (1959) 5-52
47. N. Uspenskij, Cin vsenocnogo bdenija na pravoslavnom vostoke i v Russkoj Tserkvi, Bogoslovskie trudy 18 (1977) 5-117; 19 (1978) 3-69

h) Leccionario:
1. G. Barrois, Scripture Readings in Orthodox Worship (N.Y. 1977)
2. W.C. Braithwaite, The Lectionary-system of the Codex Macedonianus, JTS 5 (1904) 265-274.
3. J. Duplacy, les lectionnaires de l'édition du N.T. en grec, in: Melanges en hommage au R.P. Beda Regaux (Gembloux 1969) 509-545.
4. P.-M. Gy, La question du système des lectures de la liturgie byzantine, in: Misc. lit. G. Lercaro, vol. 2 (Roma 1967) 251-261
5. Kniazeff, La lecture de l'Ancien et du Nouveau Testament dans le rite byzantin, in: Cassien-Botte, La prière des heures (= Lex orandi 35, Paris 1963) 201-251
6. Metzger, Greek Lectionaires and a Critical Edition of the N.T. in: K. Aland (ed.), Die alten Ubersetzungen des NT's, die kirchenvaterzitate und Lektionaire. Der gegenwartige Stand der Erforschung und ihre Bedeutung fur die griechische Textgeschichte (= Arbeiten zur ntl. Textforschung 5, Berling/ n.Y. 1972) 479-497
7. Pellett, The Holy Week Lessons in the Greek Gospel Lectionary (diss. U. Chicago 1954)
8. Rahlfs, Die alttestamentlichen Lektionen der Griechischen Kirche, Nachtrichten von der kgl. Gesellschaft der Wiss. zu Gottingen, Phil.-hist. klasse (Gottingen 1915) 28-136; rist. in: Mitteilungen des Septuaginta - unternehmens der kgl. Gesell. der Wiss. zu Gottingen, Bd. I, heft 5 (Berlin 1915) 119-230
9. F. H. Scrivener, Synaxarium and Eclogaadion of the Gospels and Apostolic Writings Daily Throughout the year, in: ID., A Plain Intorduction to the Criticism of the N.T. (1894 4 ed.), vol. 1, cap. 3, Appendice, pp. 80-87
10. W. F. Specht, The Saturday and Sunday Lessons from Matthew in the Greek Gospel Lectionary (diss. u. Chicago 1955)
11. Studies in The Lectionary Text of the Greek N.T., 1 ss. (U. Chicago 1933 ss) = collana di studi in merito
12. R. Zerfass, Die Schriftlesung im kathedral offizium Jerusalmes (= LQF 48, Munster 1968)

i) Himnografía:
(vedi Szoverffy, A Guide to Byz. Hymnography)
1. E. Lamerand, La Légende de l’Axion Estin. In Echos d’Orient 17(avril-mai) Paris 1899, p. 227

j) Calendario:
(vedi Taft, dispense e bibl. sull'anno lit. orientale)

k) Textos:
1. J. Goar, Euchologion sive rituale graecorum... (Venezia 1730 2 ed.)
2. Dmitriesvskij, opisanie liturgiceskich rukopisej chranjascichsja v bibliotekach pravoslavnago vostoka, vol. 1-2 (Kiev 1895, 1901) vol. 3 (Petrograd 1917)
3. P. Matzerath, Busse und hl. Olung in der byz. kirche (= heilige Feiern der Ostakirche 3, Paderborn 1940)
4. P. Matzerath, Die Totenfeiern der byz. Kirche (= Heeilige Feiern der Ostkirche 2, Paderborn 1939) riti funebri
5. B. C. Mercier, La liturgie (grecque) de s. Jacques, édition critique avec traduction latine. PO 26, p.115-256.
6. L. von Rudloff, Taufe und Firmung im byz. Ritus (= Heilige Feiern der Ostkirche 1, Paderborn 1938)
7. F.C. Conybeare & O.Wardrop, The Georgian Version of the Liturgy of St.James, in Revue de l’Orient chretien, 18 (1913), p.396-410 si 19 (1914) p. 155-173.
8. P. de Meester, La Divine Liturgie de notre Père S. Jean Chrysostome. Texte grec et traduction francaise avec introduction et notes, 3e ed ., Rome et Pris, 1925.
9. A. Dostal, L’Eucologe slave du Sinaï, in Byzantion, 36(1966), p.41-50
10. E. Mioni, Catalogo di manoscritti greci esistenti nelle biblioteche italiene ( Indici e cataloghi, XX), Rome 1964
11. A. Molinier, Catalogue des manuscrits de la Bibliothèque Mozarine, I, Paris, 1885
12. A. Molinier & Desvernay, Catalogue général des manuscrits des Bibliothèque publiques de France, XXX : Lyon, Paris, 1900.